शहराच्या धावपळीत, मोबाईलच्या स्क्रीनमध्ये आणि ट्रॅफिकच्या हॉर्नमध्ये आपण निसर्गाचा खरा प्रकाशच विसरून गेलो आहोत. तुम्ही कधी अंधाऱ्या रात्री हजारो दिवे आपोआप लागले आणि विझलेले पाहिले आहेत का? कोणत्याही वायरशिवाय, कोणत्याही बटणाशिवाय. निसर्गाचा हा अद्भुत चमत्कार अनुभवायचा असेल तर तुम्हाला एकदा पुरुश्वाडीला जावेच लागेल.
पुरुश्वाडी नक्की आहे तरी कुठे
अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेले हे एक छोटेसे आदिवासी गाव. भंडारदरा धरणापासून फक्त 20 किलोमीटर अंतरावर. या गावात आजही अनेक घरात वीज नाही, रस्ते कच्चे आहेत, पण याच गावात निसर्गाने अशी जादू केली आहे की मे आणि जून महिन्यात इथे पाहण्यासाठी पुणे, मुंबईहून हजारो लोक गर्दी करतात.
काजवा महोत्सव म्हणजे काय, हजारो काजवे का चमकतात
पावसाळ्याच्या अगदी आधी, मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात जेव्हा हवेत ओलावा निर्माण होतो, तेव्हा मिलन काळासाठी नर काजवे मादीला आकर्षित करण्यासाठी चमकतात. पुरुश्वाडीच्या जंगलात काजव्यांची संख्या इतकी जास्त आहे की संपूर्ण जंगलच जणू दिवाळी साजरी करते. झाडावर, पानांवर, हवेत सगळीकडे फक्त चमचमणारे काजवे दिसतात. हा नजारा डोळ्यांनी पाहिल्याशिवाय शब्दात सांगता येत नाही. जणू आकाशातले तारे जमिनीवर उतरले आहेत असेच वाटते.
स्थानिक आदिवासी लोक याला काजव्यांचे लग्न म्हणतात. ते सांगतात की जेव्हा हे काजवे जास्त चमकतात तेव्हा पाऊस चांगला पडणार असे समजावे.
पुण्यातून पुरुश्वाडीला कसे जावे, संपूर्ण प्लॅन
पुण्यातून पुरुश्वाडीचे अंतर सुमारे 175 किलोमीटर आहे. तुम्ही एका दिवसात जाऊन येऊ शकता, पण हा अनुभव रात्रीचाच असल्यामुळे एक रात्र मुक्काम करणे गरजेचे आहे.
आपल्या गाडीने किंवा बाईकने जायचे असेल तर
पुणे - नारायणगाव - ओतूर - कोतूळ - भंडारदरा - घाटघर - पुरुश्वाडी हा सगळ्यात सुंदर रस्ता आहे. पुण्यातून सकाळी 8 वाजता निघालात तर दुपारी 1 वाजेपर्यंत तुम्ही भंडारदरा येथे पोहोचता. रस्ता पूर्ण घाटाचा आणि हिरवागार आहे. शेवटचे 12 किलोमीटर कच्चा रस्ता आहे, त्यामुळे छोटी गाडी असेल तर हळू चालवावी लागते.
एसटीने किंवा पब्लिक ट्रान्सपोर्टने जायचे असेल तर
पुणे शिवाजीनगर बस स्थानकातून सकाळी 6.30 वाजता अकोले आणि राजूरची थेट एसटी आहे. तुम्ही राजूरला उतरून तिथून जीपने पुरुश्वाडीला जाऊ शकता. राजूर ते पुरुश्वाडी जीपचे भाडे 100 रुपये प्रति व्यक्ती आहे. दुसरा पर्याय म्हणजे पुणे ते भंडारदरा अशी थेट कार तुम्ही 4000 रुपयात बुक करू शकता.
राहण्याची आणि जेवणाची सोय काय आहे
पुरुश्वाडीमध्ये आता इको टुरिझममुळे अनेक होम स्टे सुरू झाले आहेत. गावातीलच आदिवासी कुटुंबे आपल्या घरात पर्यटकांना राहायला देतात. एका व्यक्तीचे राहणे, संध्याकाळचा चहा, रात्रीचे जेवण आणि सकाळचा नाश्ता मिळून खर्च फक्त 1500 ते 1800 रुपये आहे.
जेवण अगदी अस्सल आदिवासी पद्धतीचे असते. नागलीची भाकरी, भात, पिठले, जंगलातील भाज्या आणि चुलीवरचे जेवण. तिथे तुम्हाला हॉटेलसारखे काही मिळणार नाही, पण जे मिळेल ते सेंद्रिय आणि चविष्ट असेल. रात्री जेवण झाल्यावर गावातील गाईड तुम्हाला काजवे पाहायला जंगलात घेऊन जातात.
काजवे पाहताना कोणती काळजी घ्यावी
1. हा नजारा पाहायचा असेल तर मे महिन्याच्या 20 तारखेपासून ते 20 जूनच्या दरम्यानच जा. याच काळात काजवे जास्त दिसतात.
2. जंगलात जाताना टॉर्चचा प्रकाश थेट झाडावर मारू नका, काजवे प्रकाशामुळे घाबरतात आणि चमकणे बंद करतात.
3. मोठ्याने ओरडू नका, स्पीकरवर गाणी लावू नका. शांतता राखली तर काजवे तुमच्या अंगावरही येऊन बसतात.
4. फ्लॅश लावून फोटो काढू नका. फोटो येणार नाहीत आणि काजव्यांना त्रास होईल.
5. सोबत ओडोमोस नक्की घ्या, जंगलात डास असतात.
खर्चाचा संपूर्ण अंदाज पुण्यातून
जर तुम्ही दोन मित्र बाईकवर गेलात तर पेट्रोल 1000 रुपये, राहणे आणि जेवण 1500 रुपये प्रति व्यक्ती, म्हणजे एका व्यक्तीचा एका रात्रीचा खर्च 2500 रुपयात आरामात होतो. चार जणांनी कार केली तर हाच खर्च 2000 रुपयांपर्यंत येतो.
मित्रांनो, परदेशात जाऊन लाखो रुपये खर्च करण्यापेक्षा एकदा आपल्या सह्याद्रीतला हा चमचमणारा चमत्कार नक्की पाहा. मोबाईलमध्ये हा प्रकाश टिपता येत नाही, तो फक्त डोळ्यात आणि मनात साठवावा लागतो. पुरुश्वाडी तुम्हाला शिकवून जाईल की खरा प्रकाश हा बल्बमध्ये नसतो तर निसर्गाच्या कुशीत असतो.