रंजक रोचक : मध्य प्रदेशातील जंगलात रात्री झाडे चमकतात, वैज्ञानिकांनी सांगितले या मागचे खरे कारण ... - टॉप न्यूज मराठी

रंजक रोचक : तुम्ही अवतार सिनेमातील जंगल पाहिले आहे का, जिथे रात्री झाडे निळी हिरवी चमकतात. असेच जंगल आपल्या भारतात पण आहे आणि मध्य प्रदेशात पण त्याची नोंद झाली आहे. पण चमकतात झाडे नाहीत, झाडावर वाढणारी एक बुरशी चमकते. या घटनेला बायोल्युमिनेसन्स म्हणतात.

काय आहे हे जंगल

खरे तर मध्य प्रदेशात एकच ठिकाण नाही तर 2-3 ठिकाणी हा प्रकार दिसतो.

1. सातपुडा नॅशनल पार्क, पचमढी - इथे पावसाळ्यात जुलै ते सप्टेंबरमध्ये साल आणि सागाच्या कुजलेल्या खोडावर मायसेना नावाची बुरशी वाढते. रात्री अंधारात ती हिरवट निळा प्रकाश सोडते. सातपुड्यात भारतातील पहिली अधिकृत नाईट सफारी सुरू झाली आहे, तिथे गाईड तुम्हाला हे दाखवतात.

2. पेंच नॅशनल पार्क बफर झोन - इथे पण हाच प्रकार आढळतो.

3. चंद्रपूर - पोंभूर्णा जंगल जे मध्य प्रदेशच्या सीमेलाच आहे - इथे नागपूर विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञ डॉ शीतल चौधरी यांना ओम्फलोटस नावाची जॅक ओ लॅन्टर्न बुरशी सापडली आहे, जी अंधारात स्पष्ट चमकते. ही बुरशी सहसा पश्चिम घाट आणि ईशान्य भारतातच सापडते, पण मध्य भारतातील सुका पानगळी जंगलात सापडणे ही मोठी गोष्ट आहे असे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे.

4. एमपीतील भुताचे झाड - भोपाळ ते सांची रस्त्यावर स्टरक्युलिया युरेन्स नावाचे झाड आहे, ज्याला स्थानिक लोक भुत्या म्हणतात. त्याची साल पांढरी चंदेरी असते आणि पौर्णिमेच्या रात्री चांदण्यात ती झाडे चमकल्यासारखी दिसतात, म्हणून लोकांना वाटते जंगल चमकते आहे. पण खरे चमकणे बुरशीमुळेच होते.

बुरशी का चमकते, विज्ञान काय सांगते

या बुरशीमध्ये लुसिफेरिन नावाचा रेणू आणि लुसिफेरेस नावाचे एंझाइम असते. जेव्हा ऑक्सिजनच्या संपर्कात हे दोन्ही येतात तेव्हा रासायनिक प्रक्रिया होते आणि हिरवा प्रकाश तयार होतो, अगदी काजव्यासारखा.

शास्त्रज्ञांच्या मते याची दोन कारणे आहेत.

एक म्हणजे या प्रकाशाकडे कीटक आकर्षित होतात आणि ते बुरशीचे बीज एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेतात. दुसरे म्हणजे हे जंगल पूर्णपणे प्रदूषणमुक्त आणि निरोगी आहे याचे लक्षण आहे. जिथे हवा, पाणी शुद्ध असते आणि भरपूर ओलावा असतो तिथेच ही बुरशी जगते. म्हणून याला इकोलॉजिकल इंडिकेटर म्हणतात.

तुम्हाला पाहायचे असेल तर कधी जावे

हा रोज दिसणारा प्रकार नाही. खूप पाऊस पडून गेल्यावर, हवेत 90 टक्के आर्द्रता असताना, अमावस्येच्या अंधाऱ्या रात्रीच हे दिसते. जुलै, ऑगस्ट, सप्टेंबर हा बेस्ट काळ आहे.

सातपुडा टायगर रिझर्वमध्ये नाईट सफारीसाठी आधी बुकिंग करावे लागते, एमपी टुरिझमच्या वेबसाईटवरून. टॉर्च आणि मोबाईलचा फ्लॅश बंद ठेवावा लागतो तरच चमक दिसते.

महत्वाची सूचना - ही बुरशी दिसायला सुंदर असली तरी ती खाऊ नये, ती विषारी असू शकते. फक्त डोळ्यांनी पाहण्याची मजा घ्या, हात लावू नका.

भारतात अशी चमकणारी जंगले अजून कुठे आहेत तर महाराष्ट्रातील भीमाशंकर अभयारण्य, गोव्यातील म्हादेई अभयारण्य, मेघालयातील क्रांग सुरी जंगल आणि केरळमधील राणीपूरम जंगल ही प्रसिद्ध आहेत, आता मध्य प्रदेश पण या यादीत सामील झाला आहे.

माहिती स्रोत : इंटरनेट