रंजक रोचक : भारताच्या ईशान्य भागात आसाममध्ये एक छोटेसे गाव आहे, त्याचे नाव जतिंगा. हे गाव सुंदर आहे, चारही बाजूंनी डोंगर आणि धुके आहे. पण या गावाची ओळख त्याच्या सौंदर्यामुळे नाही तर एका भयानक रहस्यामुळे आहे. येथे दरवर्षी पावसाळ्याच्या शेवटी हजारो पक्षी स्वतःहून जमिनीवर येऊन आपला जीव देतात. स्थानिक लोक याला पक्ष्यांची आत्महत्या म्हणतात. गेली शंभर वर्षे हे घडत आहे, पण आजपर्यंत कोणीही याचे खरे कारण सांगू शकले नाही.
ही घटना ऑगस्ट ते ऑक्टोबर महिन्याच्या दरम्यान घडते. अमावस्येची रात्र असते, खूप धुके असते आणि वारा जोरात वाहत असतो. संध्याकाळी 7 ते 10 च्या दरम्यान अचानक आकाशातून पक्षी खाली येऊ लागतात. हे पक्षी जखमी नसतात, आजारी नसतात. ते थेट गावातील दिव्यांकडे, घरांच्या प्रकाशाकडे येतात आणि झाडांवर, घरांवर आपटून खाली पडतात. काही पक्षी जागीच मरतात तर काही अर्धमेले होऊन खाली पडतात. सकाळी उठल्यावर गावात सर्वत्र मेलेले पक्षी पडलेले दिसतात.
सगळ्यात आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे हे पक्षी स्थलांतर करणारे पक्षी नसतात. हे स्थानिक पक्षी असतात, जसे की टायगर बिटर्न, लिटल इग्रेट, किंगफिशर, हिल पॅरेट. हे पक्षी दिवसा उडणारे असतात, रात्री कधीच बाहेर पडत नाहीत. मग असे काय होते की हे पक्षी रात्रीच्या अंधारात उडतात आणि जीव देतात?
पूर्वी जतिंगा गावातील लोक आदिवासी होते. जेव्हा पहिल्यांदा असे घडले तेव्हा त्यांना वाटले की आकाशातून भुते येत आहेत. त्यांना वाटले की ही वाईट आत्मा आहे. त्यामुळे ते या पक्ष्यांना मारून टाकायचे आणि जाळून टाकायचे. पण नंतर प्रसिद्ध पक्षी अभ्यासक सलिम अली यांचे लक्ष या घटनेकडे गेले. त्यांनी या गावाला भेट दिली आणि सांगितले की हा काही श्राप नाही, यामागे काहीतरी वैज्ञानिक कारण असावे.
आजपर्यंत अनेक शास्त्रज्ञांनी यावर अभ्यास केला आहे, पण एकही ठोस कारण सापडले नाही. काही थेअरी अशा आहेत.
आता सरकारने या पक्ष्यांना मारण्यावर बंदी घातली आहे. वन विभागाने तिथे लक्ष ठेवण्यासाठी लोक नेमले आहेत. त्या काळात गावात मोठे दिवे लावू नयेत असे सांगितले जाते. तरीही दरवर्षी ही घटना घडतेच. आता जतिंगा हे पर्यटन स्थळ झाले आहे. दरवर्षी या रहस्यमय रात्री पाहण्यासाठी हजारो लोक तिथे जातात. सप्टेंबर महिन्यात तिथे जतिंगा फेस्टिवल सुद्धा भरतो. जतिंगाचे हे रहस्य आजही कायम आहे. हा निसर्गाचा खेळ आहे की अजून न उलगडलेले विज्ञान आहे, हे कोणीच सांगू शकत नाही. पण एक गोष्ट नक्की की निसर्गात अशा अनेक गोष्टी आहेत ज्या आपल्या समजण्यापलीकडे आहेत आणि जतिंगा हे त्याचे सर्वात मोठे उदाहरण आहे.