पर्यटन विशेष : पॅंगॉन्ग लेक म्हणजे फक्त एक तलाव नाही, तर हिमालयाच्या कुशीत लपलेला एक निळा जादू आहे. समुद्र सपाटीपासून तब्बल 14,270 फूट उंचीवर असलेला हा तलाव पाहिल्यानंतर लोक म्हणतात, फोटोमध्ये जे दिसते त्यापेक्षा प्रत्यक्षात तो दहा पट जास्त सुंदर आहे.
तिबेटी भाषेत पॅंगॉन्ग म्हणजे उच्च गवताळ प्रदेशातील तलाव. याची लांबी जवळपास 134 किलोमीटर आहे. विशेष म्हणजे याचा फक्त 45 किलोमीटर भाग भारतात आहे, उरलेला भाग चीनच्या ताब्यात असलेल्या तिबेटमध्ये जातो. रुंदी साधारण 5 ते 6 किलोमीटर आहे. हा जगातील सर्वात उंच खाऱ्या पाण्याच्या तलावांपैकी एक आहे. इतक्या उंचीवर असूनही हिवाळ्यात हा पूर्ण गोठतो, त्यावरून गाड्याही जाऊ शकतात.
2009 मध्ये आलेल्या 3 इडियट्स सिनेमाच्या क्लायमॅक्समुळे हा तलाव जगभरात प्रसिद्ध झाला. आमिर खान जिथे करीनाला भेटतो तो हाच तलाव. त्यानंतर इथे येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या दहा पटीने वाढली. पण सिनेमाशिवायही याचे नैसर्गिक सौंदर्यच इतके आहे की लोक इथे वारंवार येतात. या तलावाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचा रंग. दिवसातून अनेक वेळा हा रंग बदलतो. सकाळी हलका निळा, दुपारी गडद निळा, संध्याकाळी हिरवट निळा. सूर्याच्या किरणांमुळे आणि पाण्याच्या खोलीमुळे हा चमत्कार घडतो.
पॅंगॉन्ग लेकला जाण्यासाठी सर्वात चांगला काळ म्हणजे मे ते सप्टेंबर. या काळात रस्ते खुले असतात, हवामान थोडे बरे असते आणि तलाव पूर्णपणे वितळलेला असतो. हिवाळ्यात म्हणजे नोव्हेंबर ते मार्च मध्ये इथे तापमान उणे 20 ते 30 अंशापर्यंत जाते. तलाव गोठतो आणि रस्ते बंद होतात. त्यामुळे उन्हाळा आणि पावसाळ्याच्या सुरुवातीचा काळ सर्वात उत्तम.
पॅंगॉन्गला जाण्यासाठी आधी लेह शहरात जावे लागते. पुण्याहून विमानाने दिल्ली आणि दिल्लीहून लेह. लेहपासून पॅंगॉन्ग लेक सुमारे 160 किलोमीटर अंतरावर आहे. हा प्रवास गाडीने सुमारे 5 ते 6 तासांचा आहे. वाटेत चांगला हाय पास लागतो जो 17,590 फूट उंच आहे. हा जगातील सर्वात उंच मोटारेबल रस्त्यांपैकी एक आहे. भारतीय नागरिकांना इनर लाईन परमिट घ्यावे लागते जे लेह मधून ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन सहज मिळते.
पॅंगॉन्गवर तुम्ही बोटिंग करू शकत नाही, कारण हा सीमावर्ती संवेदनशील भाग आहे. पण इथे करण्यासारख्या अनेक गोष्टी आहेत. तलावाच्या काठावर बसून रंग बदलताना पाहणे हाच सगळ्यात मोठा अनुभव आहे. फोटोग्राफी, टाइम लॅप्स व्हिडिओ, काठावर कॅम्पिंग आणि रात्री तंबूतून आकाशगंगेचे दर्शन. प्रदूषण नसल्यामुळे रात्री इथे लाखो तारे अगदी स्पष्ट दिसतात.
पॅंगॉन्ग जवळ स्पांगमिक गावात टेंट आणि कॉटेज मिळतात. लक्झरी हॉटेल नाहीत, पण बेसिक सुविधा असलेले टेंट मिळतात. एका रात्रीचे भाडे 1500 ते 4000 रुपयांपर्यंत आहे. जेवणात मॅगी, पराठा, चहा मिळतो. इथे जाताना काही गोष्टी लक्षात ठेवा. उंचीमुळे अनेकांना ऑक्सिजन कमी पडतो, त्यामुळे लेह मध्ये एक दिवस आराम करणे गरजेचे आहे. गरम कपडे, सनग्लास, सनस्क्रीन आणि पाण्याची बाटली सोबत ठेवा. तलावाच्या पाण्यात उतरू नका, पाणी खूप थंड आणि खारे आहे. आणि सगळ्यात महत्वाचे, कचरा करू नका. हा तलाव अजूनही स्वच्छ आहे, तो तसाच ठेवणे आपली जबाबदारी आहे. पॅंगॉन्ग लेक ही फक्त ट्रिप नाही, ती एकदा तरी आयुष्यात घ्यावी अशी अनुभूती आहे.