अनेकांना दिवसभर एकच विचार सतत येत राहतो, काहीतरी वाईट घडेल, लोक काय म्हणतील, माझे काहीच चांगले होत नाही, असे विचार वारंवार येणे याला मानसशास्त्रात निगेटिव्ह थॉट लूप म्हणतात. हे आजकाल मोबाईल, कामाचा ताण आणि झोप कमी झाल्यामुळे खूप वाढले आहे. मानसोपचार तज्ञ सांगतात की हे विचार पूर्णपणे थांबवणे शक्य नाही, पण दररोजच्या सवयींमध्ये छोटे बदल केल्यास त्यांची तीव्रता कमी होऊ शकते.
दिवसभर जे नकारात्मक विचार येतात ते मनात ठेवण्याऐवजी एका वहीत लिहून काढा. उदाहरणार्थ, आज मला असे का वाटले, त्यावेळी मी कुठे होतो. फक्त 10 मिनिटे लिहिल्याने मेंदूला तो विचार प्रोसेस करायला मदत होते. अमेरिकन सायकॉलॉजिकल असोसिएशनच्या एका लेखानुसार लिहिल्याने चिंतेचे विचार 20 ते 30 टक्के कमी होण्यास मदत होते. लिहिल्यानंतर त्याच्या खाली एक सकारात्मक पण वास्तववादी विचार लिहा, जसे की आजचा दिवस कठीण होता पण मी प्रयत्न केला.
नकारात्मक विचार आणि झोपेचा खूप जवळचा संबंध आहे. रात्री 11 नंतर मोबाईल पाहत राहिल्याने मेंदूला विश्रांती मिळत नाही. दररोज एकाच वेळी झोपणे आणि सकाळी उठल्यावर 15 मिनिटे चालणे, हलका व्यायाम करणे किंवा उन्हात बसणे यामुळे ब्रेनमधील सेरोटोनिन हार्मोन वाढतो. हे हार्मोन मूड चांगला ठेवायला मदत करते. ऑफिसमध्ये सुद्धा दर 2 तासांनी 5 मिनिटे खुर्चीतून उठून पाणी पिणे, स्ट्रेचिंग करणे असे छोटे ब्रेक घ्या.
दिवसातून 2 ते 3 तास सोशल मीडिया कमी केल्याने तुलना करण्याची सवय कमी होते. सतत इतरांचे चांगले फोटो पाहून आपले आयुष्य वाईट आहे असे वाटणे वाढते. त्या वेळेत एखाद्या मित्राशी, कुटुंबातील व्यक्तीशी प्रत्यक्ष बोला किंवा एखादा छंद जोपासा. जसे की गाणी ऐकणे, बागकाम, स्वयंपाक. मानसिक आरोग्य तज्ञ सांगतात की जेव्हा आपण आपले विचार विश्वासू व्यक्तीसोबत शेअर करतो तेव्हा मनावरचा भार हलका होतो.
जर हे नकारात्मक विचार 2 आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ रोज येत असतील, झोप, भूक, कामावर परिणाम होत असेल तर हा ब्लॉग फक्त माहितीसाठी आहे, स्वतः निदान करू नका. अशा वेळी जवळच्या मानसिक आरोग्य तज्ञांशी, डॉक्टरांशी किंवा समुपदेशकांशी बोला. तुम्हाला जास्त त्रास वाटत असेल तर तुमच्या जवळच्या व्यक्तीला सांगा.
लक्षात ठेवा, मनाची काळजी घेणे हे सुद्धा शरीराच्या काळजीइतकेच महत्त्वाचे आहे.