कृषी : निर्यात बंदी उठली तरी कांद्याचे भाव का पडले ? शेतकऱ्यांनी आता कांदा विकावा की ठेवावा ? - टॉप न्यूज मराठी
कृषी : सरकारने कांद्यावरील निर्यात बंदी उठवली, पण शेतकऱ्यांच्या पदरात काहीच पडले नाही. उलट लासलगाव आणि पिंपळगाव बाजारात कांद्याचे भाव 8 ते 12 रुपये किलोपर्यंत खाली आले आहेत. निर्यात सुरू झाली तर भाव वाढतील असे वाटत असताना नेमके उलटे का घडले, याची पाच कारणे आहेत.
- पहिले कारण म्हणजे साठवलेल्या कांद्याची खराब गुणवत्ता. कांदा चार महिन्यांपूर्वी काढलेला आहे. उन्हाळी कांदा साठवून ठेवला की त्याचे वजन घटते आणि सड लागते. लासलगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे संचालक सांगतात की शेतकऱ्यांचे 30 ते 40 टक्के नुकसान फक्त वजन घटल्याने झाले आहे. त्यामुळे चांगला भाव येईपर्यंत थांबू म्हटले तरी कांदा टिकत नाही, शेतकरी कमी भावातच विकायला बाजारात आणत आहेत.
- दुसरे कारण म्हणजे बांगलादेश आणि श्रीलंकेने दुसरा पर्याय शोधला. भारताने डिसेंबर 2023 ते मे 2024 पर्यंत कांदा निर्यात पूर्णपणे बंद केली होती. या काळात बांगलादेशने चीन आणि पाकिस्तानकडून कांदा घ्यायला सुरुवात केली. चीनकडे चांगली कोल्ड स्टोरेज व्यवस्था आहे, त्यामुळे ते जास्त काळ कांदा टिकवतात. त्यामुळे आता भारताने निर्यात सुरू केली तरी बांगलादेशकडून तेवढी मागणी येत नाही.
- तिसरे कारण म्हणजे सरकारचा बफर स्टॉक. सरकारने नाफेड आणि एनसीसीएफ मार्फत 4.7 लाख टन कांद्याचा बफर स्टॉक तयार केला आहे. हा कांदा सरकार 35 रुपये किलोने दिल्ली, मुंबईत विकत आहे. बाजारात सरकारी कांदा आला की घाऊक बाजारातील व्यापारी घाबरतात आणि भाव पाडतात. गेल्या आठवड्यात साखर व्यापाऱ्यांवर धाडी पडल्या, त्यानंतर कांदा व्यापाऱ्यांमध्येही कारवाईची भीती पसरली आणि त्यांनी साठा बाहेर काढला.
- चौथे कारण म्हणजे निर्यातीवरील खर्च. जरी सरकारने निर्यातीवरील किमान निर्यात मूल्य म्हणजे MEP काढून टाकले आणि निर्यात शुल्क 40 टक्क्यांवरून 20 टक्क्यांवर आणले, तरी वाहतूक भाडे खूप वाढले आहे. त्यामुळे परदेशी ग्राहकांना भारतीय कांदा महाग पडतो. निर्यातदार संघटनेचे उपाध्यक्ष विकास सिंह यांनी सांगितले आहे की सध्या निर्यात अगदीच थंड आहे.
आता शेतकऱ्याने काय करावे? तज्ज्ञ सांगतात की चांगला, टिकणारा कांदा असेल तर आणखी एक महिना थांबा, कारण खरीपचा नवीन कांदा यायला ऑक्टोबर-नोव्हेंबर उजाडेल. पण सडका किंवा पातळ साल असलेला कांदा असेल तर लगेच विकून टाका, नाहीतर भाव आणखी पडेल आणि वजनही घटेल. पीक विम्यासाठी ई-केवायसी करून ठेवणे गरजेचे आहे. सध्या लासलगावला जास्तीत जास्त 40 ते 48 रुपये किलोचा भाव आहे, तर किरकोळ बाजारात 60 ते 70 रुपये आहे. पुढील महिन्यात चित्र थोडे बदलेल अशी आशा आहे.