टॉपचा सल्ला : घरात अनेकदा वडे, समोसे, पुरी तळल्यानंतर उरलेले तेल आपण फेकून देत नाही. तेच तेल पुन्हा कढईत टाकून दुसऱ्या दिवशी भाजी किंवा पुन्हा तळणीसाठी वापरतो. पैसे वाचवण्यासाठी केलेली ही छोटी बचत आरोग्याला खूप महागात पडू शकते.
एकदा गरम केलेले तेल पुन्हा पुन्हा गरम केल्याने त्याची रचना पूर्णपणे बदलते. पहिल्यांदा तेल 170 ते 180 डिग्रीपर्यंत गरम होते. दुसऱ्यांदा गरम करताना त्यातून HNE म्हणजे 4-Hydroxy-2-Nonenal नावाचे विषारी तत्व तयार होते. हे तत्व शरीरात गेल्यावर लिव्हरवर ताण येतो आणि पेशी खराब होऊ लागतात. दुसरा मोठा धोका म्हणजे ट्रान्स फॅट. चांगल्या तेलातही पुन्हा पुन्हा गरम केल्याने वाईट कोलेस्ट्रॉल वाढवणारे ट्रान्स फॅट तयार होते. यामुळे रक्ताच्या नसा ब्लॉक होतात, बीपी वाढते आणि हार्ट अटॅकचा धोका वाढतो. अनेक अभ्यासात असे आढळले आहे की सतत रियूज केलेले तेल खाल्ल्याने भविष्यात कॅन्सरचा धोका 3 पटीने वाढू शकतो.
हॉटेल आणि बाहेरच्या गाड्यांवर हाच प्रकार जास्त होतो. एकाच तेलात दिवसभर तळण केले जाते. ते तेल काळे होईपर्यंत वापरले जाते. असे तेल खाल्ल्याने लगेच ॲसिडिटी, पोटात जळजळ, गॅस आणि अपचन होते. लहान मुलांना आणि वयस्कर लोकांना याचा जास्त त्रास होतो.
तेल एकदाच वापरा आणि उरले तर फेकून द्या. जर तेल वाचवायचेच असेल तर ते गाळून घ्या आणि 1 ते 2 दिवसाच्या आत संपवा. तळणीसाठी नेहमी शेंगदाणा किंवा सूर्यफूल तेल वापरा, कारण त्याचा स्मोक पॉईंट जास्त असतो. तेल कधीही धूर येईपर्यंत गरम करू नका. तेल काळे झाले, चिकट झाले किंवा त्याला उग्र वास येऊ लागला तर ते अजिबात वापरू नका.
एफएसएसएआयने सुद्धा नियम केला आहे की कोणतेही तेल तीन वेळापेक्षा जास्त गरम करू नये. आरोग्यापेक्षा महाग काहीच नाही, त्यामुळे आजपासून ही सवय बदला.