बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी तिसरे आणि सर्वात जागृत मानले जाणारे ज्योतिर्लिंग म्हणजे महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग. हे मध्य प्रदेशातील उज्जैन शहरात शिप्रा नदीच्या काठी वसलेले आहे.
महाकालेश्वर हे 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एकमेव दक्षिणमुखी (Dakshinamukhi) ज्योतिर्लिंग आहे. दक्षिण दिशा ही यमाची दिशा मानली जाते, त्यामुळे येथे दर्शन घेतल्याने मृत्यूचे भय संपते आणि अकाळ मृत्यू टळतो अशी मान्यता आहे. येथे भगवान शिव काळाचे स्वामी म्हणजे महाकाल स्वरूपात आहेत. येथील भस्म आरती जगप्रसिद्ध आहे. दररोज पहाटे स्मशानातील ताज्या राखेने महादेवाला अभिषेक केला जातो, हे दृश्य पाहणे म्हणजे जीवन-मृत्यूचे रहस्य अनुभवण्यासारखे आहे. उज्जैन ही 7 मोक्षदायिनी पुरींपैकी एक आहे.
पुणे ते उज्जैन अंतर सुमारे 650 ते 700 किमी आहे.
मंदिर वेळ: सकाळी 4:00 ते रात्री 11:00 वाजेपर्यंत दर्शन चालू असते.
आरती वेळ:
ड्रेस कोड : भस्म आरती आणि गर्भगृह दर्शनासाठी पुरुषांना धोतर आणि महिलांना साडी घालणे बंधनकारक आहे.
मंदिर ट्रस्टचे महाकाल भक्त निवास 200 रुपयांपासून सुरू होते. तसेच मंदिराच्या 1 किमी परिसरात 500 ते 4000 रुपयांपर्यंत अनेक हॉटेल्स, धर्मशाळा उपलब्ध आहेत. महाकाल कॉरिडॉर जवळ नवीन हॉटेल्सची संख्या वाढली आहे.