आज शेतकऱ्याची सगळ्यात मोठी समस्या कोणती असेल तर वाढता खर्च आणि कमी होत चाललेली जमिनीची सुपीकता. याला कारण आहे रासायनिक शेतीचा अतिवापर. यावरचा एकमेव उपाय म्हणजे सेंद्रिय शेती. चला तर मग सेंद्रिय शेती म्हणजे काय आणि ती रासायनिक शेतीपेक्षा कशी चांगली आहे ते सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
सेंद्रिय शेती म्हणजे निसर्गाच्या नियमाने केलेली शेती. यामध्ये रासायनिक खते, कीटकनाशके आणि तणनाशकांचा वापर अजिबात केला जात नाही. त्याऐवजी शेणखत, कंपोस्ट खत, गांडूळ खत, जीवामृत, दशपर्णी अर्क यांसारख्या नैसर्गिक गोष्टींचा वापर केला जातो. थोडक्यात, जमिनीला जे नैसर्गिक आहे तेच देणे म्हणजे सेंद्रिय शेती.
1. खर्च 50% कमी, नफा दुप्पट: रासायनिक खताची एक गोणी 1500 रुपयांना मिळते, तर घरच्या शेणापासून बनवलेले जीवामृत फुकटात तयार होते. त्यामुळे उत्पादन खर्च निम्म्यावर येतो. आणि सेंद्रिय मालाला बाजारात दुप्पट भाव मिळतो.
2. जमीन कायम सुपीक राहते: रासायनिक खतांमुळे जमीन 5 वर्षात नापीक होते. सेंद्रिय खतातील गांडूळ आणि जिवाणू जमीन भुसभुशीत करतात. त्यामुळे पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढते आणि जमीन पिढ्यानपिढ्या सुपीक राहते.
3. आरोग्यासाठी अमृत: रासायनिक फवारणी केलेली भाजी खाऊन कॅन्सर, बीपी सारखे आजार वाढत आहेत. सेंद्रिय पद्धतीने पिकवलेले धान्य, भाजीपाल्यात कोणतेही विष नसते. त्यामुळे खाणाऱ्याचे आणि पिकवणाऱ्याचे दोघांचेही आरोग्य चांगले राहते.
4. पाण्याची बचत: सेंद्रिय जमिनीत सेंद्रिय कर्ब जास्त असल्याने जमीन जास्त काळ ओलावा धरून ठेवते. त्यामुळे रासायनिक शेतीच्या तुलनेत 30% कमी पाणी लागते.
5. सरकारी अनुदान: आता सरकार सुद्धा सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन देत आहे. परंपरागत कृषी विकास योजनेतून सेंद्रिय प्रमाणपत्र आणि अनुदान दिले जाते.
सुरुवातीला एक-दोन वर्ष उत्पन्न थोडे कमी येईल, पण एकदा जमीन सेंद्रिय झाली की खर्च कमी आणि नफा जास्त या सूत्राने शेतकरी नक्कीच आर्थिक बाजूने सुबत्ता येईल. रासायनिक शेती आजचा खर्च भागवते, पण सेंद्रिय शेती उद्याचे भविष्य सुरक्षित करते.