व्हेनेझुएला बनला भारताचा तिसरा सर्वात मोठा तेल पुरवठादार
जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत सध्या मोठी उलथापालथ पाहायला मिळत आहे. पश्चिम आशियातील वाढत्या राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, भारताने आपल्या कच्च्या तेलाच्या आयातीचे स्रोत बदलण्यास सुरुवात केली आहे. याचाच एक भाग म्हणून, व्हेनेझुएला आता सौदी अरेबिया आणि अमेरिकेला मागे टाकत भारताचा तिसरा सर्वात मोठा तेल पुरवठादार देश बनला आहे. सध्या रशिया पहिल्या आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
आयातीत विक्रमी वाढ
भारताने व्हेनेझुएलाकडून होणाऱ्या तेलाच्या आयातीत लक्षणीय वाढ केली आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, भारताची व्हेनेझुएलाकडून होणारी आयात प्रतिदिन सुमारे ४,१७,००० बॅरलपर्यंत पोहोचली आहे. भूराजकीय तणावामुळे पारंपारिक पुरवठादारांकडून तेल मिळवण्यात येणाऱ्या अडचणींवर मात करण्यासाठी भारताने हे पाऊल उचलले आहे.
अमेरिकेच्या निर्बंधांमधील शिथिलतेचा फायदा
अमेरिकेने व्हेनेझुएलाच्या तेल क्षेत्रावरील निर्बंध काही प्रमाणात शिथिल केले आहेत. या धोरणात्मक बदलाचा भारताला थेट फायदा झाला आहे. यामुळे भारतीय कंपन्यांना व्हेनेझुएलाकडून मोठ्या प्रमाणावर आणि सवलतीच्या दरात जड कच्चे तेल (Heavy Crude Oil) खरेदी करण्याची संधी मिळाली आहे.
भारतीय रिफायनरीजची भूमिका
व्हेनेझुएलाचे कच्चे तेल हे प्रामुख्याने 'जड क्रूड' प्रकारातील असते, ज्यावर प्रक्रिया करणे सोपे नसते. मात्र, रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड (RIL) सारख्या भारतीय कंपन्यांच्या जामनगर येथील प्रगत रिफायनरीज या प्रकारच्या तेलावर अत्यंत कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यासाठी जगभरात प्रसिद्ध आहेत. यामुळे भारताला स्वस्त दरातील या तेलाचा पुरेपूर वापर करणे शक्य होत आहे.
भारतासाठी याचे महत्त्व काय?
१. आर्थिक बचत: रशियाप्रमाणेच व्हेनेझुएलाकडूनही भारताला सवलतीच्या दरात तेल मिळत असल्याने देशाचे आयात बिल कमी होण्यास मदत होत आहे.
२. ऊर्जा सुरक्षा: एकाच क्षेत्रावर किंवा देशावर विसंबून न राहता स्रोतांचे वैविध्य राखल्याने भारताची ऊर्जा सुरक्षा मजबूत झाली आहे.
३. किंमतींवर नियंत्रण: जागतिक बाजारात तेलाचे दर वाढत असताना, या स्वस्त पर्यायांमुळे देशांतर्गत इंधन दरांवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होत आहे.
पश्चिम आशियातील युद्धाची परिस्थिती आणि बदलती जागतिक समीकरणे पाहता, भारताची ही रणनीती देशाच्या आर्थिक हितासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे.